Brokoli Nedir
Brokoli karnabahara çok benzemektedir. Lahana, alabaÅŸ,ÅŸalgam ile aynı familyada yer almaktadır. Kalın ve etli çiçek sapları yenmektedir.
Brokoli, kalın ve etli çiçek sapları yenilen bir sebze türü olup, lahana, karnabahar, brüksel lahanası, alabaÅŸ, ÅŸalgam ile aynı familyada yer alır. Brokoli karnabahara oldukça benzemektedir. Karnabaharla arasındaki esas farklılık; her iki sebzede de yenen kısım olan olgunlaÅŸmamış çiçek taslaklarının karnabaharda genellikle beyaz olmasına karşılık brokolide grimsi veya mavimsi yeÅŸil renktedir. Ayrıca karnabahardan farklı olarak brokolide kalın etli çiçek sapları da yeme deÄŸerine sahiptir. Brokolide dallanma çok sayıda olup, çiçeklenme bu dalların ucunda meydana gelir. Brokolide baÅŸlar korunmasız olarak açıkta geliÅŸir. Brokoliyi karnabahardan ayıran diÄŸer bir özellik de, ortadaki esas başın kaldırılması ile ikinci derecede çiçek taslaklarının hemen oluÅŸması olayıdır. Ä°lk taçlanmadan sonra büyümenin devam etmesiyle, alttaki yaprak koltuklarında küçük taçlar meydana gelir. Brokolinin gövdesi 50-90 cm uzunluÄŸunda olup, boÄŸum araları lahana ve karnabahardan daha uzundur. Bitki oluÅŸumu sırasında ortada 100-400 g ağırlığında bir baÅŸ meydana gelir. Bu başın kesilmesi ile yaprak koltuklarından çıkan sürgünler hızla geliÅŸerek üzerinde yeÅŸil çiçek tomurcukları bulunan etli sürgünler meydana gelir. Ancak bu baÅŸlar ortadaki ana baÅŸtan daha küçük olup 10-50 g ağırlığındadır. YetiÅŸme süreleri çeÅŸitlerin erkencilik durumlarına göre deÄŸiÅŸmekle birlikte dikimden hasada kadar geçen gün sayısı, 45-130 gündür. ÇeÅŸit seçiminde çeÅŸidin olgunluk dönemi ve bölge yetiÅŸtirme koÅŸulları önemlidir.
YetiÅŸtirme Ä°stekleri
Brokoli serin iklim sebzesi olup, karnabahara göre iklim ve toprak istekleri bakımından daha az seçicidir. Brokolinin yetiÅŸtirilmesi için en uygun hava sıcaklığı 15-170C olup, en fazla 240C 'ye kadar dayanır. Brokolinin yeÅŸil sürgünlerinin kalitesinin korunması açısından yaz aylarındaki kurak ve sıcak havalar uygun deÄŸildir. Sıcak havalarda sürgünlerdeki çiçek taslakları normal geliÅŸme göstermez, gevÅŸek yapılı olur ve hasattan birkaç saat sonra sürgünlerde pörsüme görülür. çiçek tomurcuklarının geliÅŸmesini engeller ve gevÅŸek yapılı olmalarına neden olur. Bu nedenle yaz aylarında sıcaklık 200C' nin üstünde olan yerlerde brokoli yetiÅŸtiriciliÄŸi uygun deÄŸildir.
Toprak Ä°stekleri ve Gübreleme
Brokoli için en uygun topraklar iyi derene edilmiÅŸ kumludan, killi-tınlıya kadar deÄŸiÅŸen, su tutma kapasitesi yüksek topraklardır. YetiÅŸtiriciliÄŸin yapıldığı topraklarda iyi drenaj yapılmalıdır. Bu durum özellikle kış döneminde yetiÅŸtirilen bitkiler için daha fazla önem kazanmaktadır. Brokolinin gübrelen-mesi lahana ile benzerlik gösterir Ancak gübre ihtiyaçları çeÅŸitlere, toprak yapısına, topraktaki organik madde içeriÄŸine ve bölgelere göre deÄŸiÅŸiklik gösterir. Bu nedenle yetiÅŸtiricilikten önce toprak analiz yaptırılmalı ve yapılan tavsiyelere göre gübrelenmelidir. Gübrelemenin iyi yapılmadığı topraklarda içi boÅŸ sürgünler oluÅŸur. Fosforlu ve potasyumlu gübrelerin tamamı ile azotlu gübrenin üçte biri dikim sırasında verilmelidir. Azotlu gübrenin kalan. miktarı ise yetiÅŸme süresine baÄŸlı olarak dikimden belli bir süre sonra ve ana baÅŸlar hasat edildikten sonra olmak üzere iki dönemde verilmelidir.
YetiÅŸtiriciliÄŸi
Brokoli yetiÅŸtirilecek topraklarda münavebeye dikkat etmek ve en az 3 yıl boyunca aynı tarlada lahanagillerden bir sebzenin o toprakta yetiÅŸtirilmemiÅŸ olmasına dikkat etmek gerekir. Toprak yüzeyinin altında oluÅŸan sıkıştırılmış sert tabakanın derin sürüm yapılarak, 2-3 yılda bir kırılması gerekir. Brokoli yetiÅŸtirilecek topraklara mümkünse sonbaharda 2-3 ton ahır gübresi verilerek derin sürüm yapılır. ve ilkbahara kadar kesekli bir ÅŸekilde bırakılır. Ä°lkbaharda yaÄŸmur ve karlarla dağılan kesekler çizel veya goble diskle iÅŸlenir. Bu iÅŸlemeden önce fosforlu gübre toprak altına verilmelidir. Brokolinin üretimi tohum ile olmaktadır. Yastık veya viyollerde yetiÅŸtirilen fideler tohum ekiminden ilkbahar ürünü için 6-8 hafta, sonbahar üretimi için 4-5 hafta sonra dikim büyüklüÄŸüne gelirler. Fide ile yetiÅŸtiricilik yapıldığında bir dönüm için gerekli tohum miktarı 20-30 g iken, tarlaya doÄŸrudan ekim yapıldığında bu miktar 85-140 g' ma çıkmaktadır. Bitkilere verilecek dikim aralıkları, sıra arası 75-100 cm ve sıra üzeri 50-75 cm'dir. Erkenci çeÅŸitler geççi çeÅŸitlerden daha küçük bitkiler meydana getirdiklerinden daha sık aralıklarla dikilmelidir.
Hasat
Brokolide hasat, çiçek tomurcukları açmadan önce yapılmalıdır. Åžayet tomurcukları açmaya ve sarı çiçek petalleri görülmeye baÅŸlarsa baÅŸlar aşırı olgunlaÅŸmış ve pazar kalitesini kaybetmiÅŸ demektir. Ortadaki ana başın kesilmesi ile birlikte yan taraftaki sürgünler büyümeye devam ederek daha küçük baÅŸlar oluÅŸtururlar. Hasat 2-3 günde bir olmak üzere bir vegetasyon döneminde 4-6 kez yapılır.
