Ağız Kokusundan Kurtulma Yolları
Ağız kokusunda kurtulma yolları ile ilgili makelemizi aşağıda okuyabilirsiniz.
Herkes hayatında bir kaç kez ağız kokusundan ÅŸikâyetçi olmuÅŸtur. Tıbbi dilde 'Halitosiz' diye adlandırılan "ağız kokusu" pek çok farklı nedenden kaynaklanabiliyor. HoÅŸ olmayan nefes kokusu sorunu yaÅŸayan kiÅŸilerde önemli sosyal ve psikolojik sıkıntılara neden ağız kokusu rahatsızlığının toplumun yüzde 50'sini etkilediÄŸi tahmin ediliyor.
Telefonla yapılan bir ankette ABD'de yaÅŸayan erkeklerin yüzde 50'si, kadınların yüzde 60'ı nefes rahatlatıcı' ürünlerden kullandıklarını söylemiÅŸlerdir. ABD'deki yıllık tüketim sadece ağız suları için 740 milyon dolar civarında ve nane ÅŸekeri veya ağız spreyleri gibi 'ağız koku dispenserleri' için de yaklaşık 625 milyon dolar para harcanıyor; Almanya'da ise bu rakamlar üçte bir civarında olduÄŸu tahmin ediliyor.
Ağız kokusunun nedeni ve tedavisi ile ilgili merak ettiğiniz her şeyi KBB Uzmanı Op. Dr. Şenol Civelek yanıtladı.
AÄžIZ KOKUSU NEDEN KAYNAKLANIR?
Halitozis dediÄŸimiz ağız kokusu, ağızda bulunan bakterilerin hidrojen sülfür içerikli ürünlerinden ortaya çıkmaktadır. Ä°yi ağız hijyenine sahip bireylerde hidrojen sülfür üreten bakteri popülasyonu azınlıkta iken kötü ağız hijyenine sahip kimselerde bu tip bakteri sayısı artmaktadır.
AÄžIZ KOKUSUNU TIPLERI VAR MI?
Ağız kokusu fizyolojik, patolojik ve psikolojik olmak üzere üç tiptir.
Fizyolojik ağız kokusu nedir?
Açlıkta ve beslenme alışkanlığına baÄŸlı olarak yemeklerden sonra fark edilen ağız kokusudur.
Fizyolojik ağız kokusuna ne yol açar?
Yüksek protein içerikli; kırmızı et, balık, peynir ve süt ürünleri gibi gıdalarla bakterilerin etkileÅŸmeleri sonucunda oluÅŸur. Ayrıca soÄŸan, sarımsak, turp gibi koku veren yiyecekler de ağız kokusuna yol açan sülfür içermelerinden dolayı nefes kokmasına yol açar. Alkol alımı, kahve içimi ve sigara kullanımı da ağız kokusuna yol açmaktadır.
NASIL TEDAVI EDILIR?
Fizyolojik ağız kokusu; etkili bir ağız temizliğine derhal cevap verebilen tip ağız kokusudur.
PATOLOJIK AÄžIZ KOKUSU NEDIR?
Patolojik ağız kokusu kalıcı bir durumdur. DiÅŸ fırçalama, ağız çalkalama gibi alışılmış ağız temizleme metotları ile düzelmez. Kokunun kaynağına inilerek tedavi yapılmalı gerekir.
PATOLOJIK AÄžIZ KOKUSUNA NE YOL AÇAR?
Genellikle ağız-yutak hastalıkları ve çeÅŸitli sistemik hastalıklarda ortaya çıkar. Yaklaşık yüzde 90 ağız kaynaklıdır. Ağız kokusu temel olarak ağız boÅŸluÄŸunun hijyeni ve diÅŸ-diÅŸeti saÄŸlık durumu ile alakalıdır. Kokuya gıda artıkları, ağız mukozasından dökülen hücreler, tükürük ve ağızda toplanan lökositlerin artıkları yol açar. Ağız kaynaklıları da çoÄŸunlukla diÅŸeti hastalıkları, diÅŸ çürüÄŸü, ağızdaki eski dolgu ve kaplamaların altındaki çürüklerden kaynaklanmaktadır.
Ä°NSANIN DILI AÄžIZ KOKUSUNA NEDEN OLABILIR MI?
Ä°nsan dilinin arka tarafı eÄŸer tükürük tarafından tam olarak temizlenemiyorsa, buradaki ufak buruÅŸukluklar arasında da rahatça bakteriler yerleÅŸebilir ve bu da ağız kokusun yol açar. Bu durum çürümüÅŸ yumurta kokusu ÅŸeklinde ağız kokusuna yol açıyor.
PATOLOJIK AÄžIZ KOKUSU BAÅžKA NEDENLERDEN KAYNAKLANABILIR MI?
DiÄŸer ağız kaynaklı sebepler kronik bademcik iltihapları, ağız içinde meydana gelen mantar hastalıkları ve ağızda yara yapan hastalıkların seyrinde de ağız kokusu meydana gelebilir. Ağız kuruluÄŸuna sebep olan Tükürük bezi hastalıkları, ÅŸeker hastalığı, hepatitler, Vitamin eksiklileri, menopoz, duygusal gerilim, ilaçlar azalmış tükürük akımına yol açarak aÄŸzın kendi kendini temizleme mekanizmasının ortadan kalkmasına ve ağız kokusu oluÅŸur.
AÄžIZ KOKUSUNU YOL AÇAN AÄžIZ DIÅžI SEBEPLER VAR MI?
Ağız dışı sebeplerin başında burun ve sinüslerden kaynaklanan ağız kokuları gelir. Burada özellikle burun tıkanıklığı olan kiÅŸilerde ağız solunumundan dolayı ağız kuruması olmakta bu da oral hijyeni bozup halitozise yol açmaktadır. Sinüzit iltihaplanması ve artmış tükürük salgısı ile halitozis sebebi olabilir. Burunda veya ağız-yutak da mevcut yabancı cisimler iltihaplanmaya yol açarak nefeste kötü kokuya sebep olabilmektedir. Birçok yabancı cisim kaza eseri buruna içine kaçmış ve uzun süre ihmal edilip kalmış olabilir. Özellikle çocuklar ve zihinsel engelli hastaların deÄŸerlendirilmesinde yabancı cisimler akla getirilmelidir.
PSIKOLOJIK AÄžZI KOKUSU YANI "HALITOFOBI" NEDEN KAYNAKLANIR?
Bazı hastalar baÅŸkalarının fark etmediÄŸi ağız kokusundan ÅŸikâyetçi olabilirler. Bazen bu inanç o kadar kuvvetli olur ki hayatlarını olumsuz yönde etkiler, depresif bir hâl alırlar ve hatta intiharı bile düÅŸünürler. Bu hayali halitozis "Olfactory Reference Sendrom" adı verilen psikiyatrik bir durumdur ve hasta kendisinden kaynaklı kötü bir koku olduÄŸuna inanır. Stres altındaki bireylerde tükürük akımındaki azalmayla beraber dolaylı olarak halitozis ortaya çıkabilir. Ayrıca stresin ağız ve diÅŸ saÄŸlığını da olumsuz etkilediÄŸi bilinmektedir.
HALITOFOBI NASIL TEDAVI EDILIR?
Hasta ve hekim arasında iyi bir iletiÅŸim kurulabilirse hastanın ağız kokusuyla alakalı anksiyetesi ve diÄŸer insanların davranışlarıyla ilgili korkusu azalabilecek ve kokuya yönelik yapılan basit tedavi metotlarıyla rahatlayabilecektir. Bu iyi kurulmuÅŸ iliÅŸki hastanın psikolojik danışmayı kabulüne de yardım edecektir
AÄžIZ KOKUSUNUN TANISI NASIL KONUR?
Ağız kokusunun saptanmasındaki basit bir test de hastanın kendi bileÄŸini yalamasıdır. Birkaç saniye yalanan yerin kuruması beklendikten sonra bölge koklanır.
Kötü kokunun dilden kaynaklı olup olmadığının deÄŸerlendirilmesi dilin arka yüzeylerinden plastik bir kaşık vasıtasıyla kazıma yapılması ve koklanmasıyla tespit edilir. Ayrıca "DiÅŸ ipiyle yapılan ağız kokusu testi" ise, mumsuz diÅŸ ipi arka taraftaki diÅŸlerin arasından bölgelerinden geçirilir ve testi yapan kiÅŸi 3 cm mesafeden koklayarak deÄŸerlendirmesini yapar
GAZ KROMATOGRAFI YÖNTEMI NEDIR?
Sülfür içerikler için çok hassas fotometrik dedektörler içeren bir cihazdır. Ancak bu cihazın kullanımı için özel, uzman bir personel gerekmesi sebebiyle araÅŸtırmayla uÄŸraÅŸmayan kullanıcılar için pratik deÄŸildir.
HALIMETRE NEDIR?
Halimetre, nefesteki sülfür içerikleri tespit ederek ağız kokusunun teÅŸhis ve tedavisinde önemli rol oynar. Ağız kokusuna yol açan gaz bölümlerini milyarda bir hassasiyetle "ppb" (parts per billion) cinsinden tespitinde kullanılır. Ölçümler hastanın ağız veya burnundan verdiÄŸi hava ile yapılır. En sık kullanılan, en hızlı en kolay metodudur. Halitozisin tanısına yönelik geliÅŸtirilen tanı ve uyarı araçları da teknoloji hızıyla daha popüler bir kimliÄŸe kavuÅŸmaktadır.
AÄžIZ KOKUSU NASIL TEDAVI EDILIR?
Tedaviye baÅŸlamadan önce kokunun kaynağını bulması gerekir. Burada hastaları deÄŸerlendirmede diÅŸ hekimi, KBB uzmanı, gastroenteroloji uzmanı gibi ekiplerin beraber çalışması mutlaka tedavinin baÅŸarısını arttıracaktır. Ağızda oluÅŸan koku sıklıkla diÅŸ tedavisi tedavi gerektirir. Halitozisin tedavisinde etkili metot ağız temizliÄŸine ve temel diÅŸ-diÅŸet bakımın yapılmasıdır.
DIL NASIL FIRÇALANIR?
Dilin fırçalanması ağız kokusunu azaltmada diÅŸ fırçalamaktan iki kat fazla etkilidir.
Dil yüzeyinin kazınması için plastik dil kazıyıcıları ve küçük fırçalar dizayn edilmiÅŸtir. Bu özellikle bulantı refleksi olan hastalar için kolaylık saÄŸlar. Dil fırçalanırken olabildiÄŸi kadar dışarı çıkarılır. Dil temizleyici/kazıyıcı dilin olabildiÄŸi kadar arka bölgesine yerleÅŸtirilir. Dil üzerine kuvvet uygulayarak öne doÄŸru yavaÅŸça çekilir.
AÄžIZ KOKUSUNU ENGELLEME YÖNTEMLERI
* DiÅŸ problemleriyle diÄŸer patolojik nedenlerin tedavisini yapın. Tam bir ağız muayenesi yaptırın. Koku testleri uygulanabilir ki bu testlerle uçucu sülfür gazları ve halitosis hastalığının boyutları tespit edilir.
* Ä°leri diÅŸeti hastalıkları ve/veya diÅŸ çürükleri tedavi edilmelidir.
*Ağız enfeksiyonları yok edilmeli gömük, sorunlu diÅŸler çekilmelidir.
* Ä°yi bir ağız hijyenine özen gösterilmeli. DiÅŸlerin tüm yüzleri ve dil sırtı temiz tutulmalıdır. Ağız enfeksiyonları tedavi edildikten sonra gargaralar ve diÅŸ macunları da yardımcı olabilir.
* Ağız kuruluÄŸuna mani olmak için gün boyu su için.
* Tükürük salgısını hareketlendirin: bakteri oluÅŸumunu önlemek için aÄŸzın oksijenlenmesine yardımcı olur. Åžekersiz sakız çiÄŸnemek bunun en kolay yoludur. Bu arada mentollü pastillere dikkat! Kokuyu giderir gibi görünse de kuruluÄŸa neden olur.
* Su içeriÄŸi bol olan sebze (domates, kereviz, pırasa) ve meyveler (elma muhteÅŸem bir ilaçtır) tüketin. Yiyeceklerinizin üzerine maydanoz doÄŸrayın.
* Eczanelerde satılan maydanoz yağı bazlı kapsüller alın.
* Sarımsak, soÄŸan ve baharattan kaçının (ya da, sarımsak ve soÄŸanı piÅŸirerek yemeyi tercih edin). ÇoÄŸunlukla kötü sindirildiklerinden süt ürünleri de bu probleme neden olabilir.
* Dilinizin üzerinde biriken bakterileri temizlemek için bir dil raspası kullanın veya fırçalama sırasında dilinizi temizleyin.
* Alkol ve sigarayı bırakın.
