IÅžILDAK
Latince Adı: Oenothera Biennis
Almanca Adı: Nachtterze
DiÄŸer Ä°simleri: Işıldak çiçeÄŸi, Işıl otu, AkÅŸam çiçeÄŸi, EÅŸek otu, Gece feneri
Familyası: EÅŸekotugillerden, Nachtkerzengewâchse, Oenotheraceae
Drugları: Işıldak yağı; Oenotherae biennis oleum
Işıldak tohumunun yağı natürel ilaç yapımında kullanılır.
Botanik: Asıl vatanı Kuzey Amerika olan EÅŸek otu 16.yy.’da Avrupa’ya getirilmiÅŸ ve buradan dünyanın birçok ülkesine
yayılmıştır. Oeno kelimesi Oinos kelimesinden türemiÅŸ olup “Åžarap”, Ther kelimesi Thera’dan türemiÅŸ olup “Yabani
hayvan” anlamına gelir. Bienni kelimesi Latince olup “iki yıllık” anlamına gelir. Almanca bitkinin geceleri ışık saçar gibi
parlaması nedeniyle gece mumu anlamına gelen “Nachtkerze” ismi ile anılır. Bu bitkinin yaprakları EÅŸekkulağına
benzediÄŸinden EÅŸek otu, akÅŸamları parladığından Işıldak, Işık otu, AkÅŸam çiçeÄŸi veya Gece feneri diye anılır.
Bitkinin adından da anlaşılacağından iki yıllık olup, birinci yıl sadece rozet yaprakları ile kendini gösterir ve ikinci yıl dikine
yükselen nadir çatallaÅŸan 50-120cm arasında bir bitkidir. Kökleri etli, iÄŸ veya pancar kökü ÅŸeklinde olup ilk yıl sadece birkaç
yapraktan ibarettir. Yaprakları geniş mızrak veya ters yumurta şeklinde, kenarları hafif dalgalı, koyu yeşil renkli ve değişken
sıra ile dizilmiÅŸtir. Çiçekleri tomurcuk halinde yukarı doÄŸru ÅŸamdan ÅŸeklinde, çiçek açınca önce yatay sonra sarkık ÅŸekilde durur
ve uzun bir sapa sahiptir. Altın sarısı renkteki taç yaprakları 2,5-4cm uzunluk, 3-5cm eninde ters kalp veya ters koni ÅŸeklinde
üst üste konmuÅŸ gibidir. Kupa yaprakları oldukça ince mızrak ÅŸeklinde, geriye doÄŸru dönük, oldukça narindir ve döllenme
tozlukları sarı renkte ve taç yapraklarından kısadır.
YetiÅŸtirilmesi: Işıldak’ın yetiÅŸtirilmesi oldukça basit olup çok özel bir bakıma ihtiyaç duymadan hemen her yerde yetiÅŸir.
Hasat zamanı: AÄŸustos’tan itibaren olgunlaÅŸan tohumları toplanır ve özel soÄŸuk baskı metodu ile basılarak yağı çıkarılır.
Kullanılması: AraÅŸtırmalara göre Işıldak tohum yaÄŸlarından elde edilen kapsüllerle nörodermatoz (alerjik ekzema=atopik
ekzema) rahatsızlığına karşı kullanılır.
Açıklama:
1) Bir insanın günde 240-320mg y-Linolen aside ihtiyaç duyduÄŸu yapılan araÅŸtırmalarda tespit edilmiÅŸtir. Işıldak yağının
birleÅŸiminde %8-10 oranında y-Linolen asit bulunur ve her kapsülde 360mg Linolen asit ve 45mg y-Linolen asit içerir. Bundan
da bir yetiÅŸkinin günde 6-8kapsül alması gerektiÄŸi anlaşılır. Linol asidin y-Linolen aside dönüÅŸmediÄŸi ve hayvansal besinlerde
bolca olan Arahidonasit, Prostaglenin E1 ve E2’ye dönüÅŸmediÄŸi ve zararlı olan Leukotrin’e dönüÅŸtüÄŸü tespit edilmiÅŸtir. Bu
dönüÅŸümün olmaması enzim yetersizliÄŸi nedeni ile olur. Çinko yetersizliÄŸi enzim yetersizliÄŸine neden olur. Prostaglandin E1 ve
E2’nin azalması T-Lenfosit azalmasını ve B-hücrelerinin aşırı Ä°mmünglobulin ve Makrofaj (katil hücreler; bakteri ve
virüsleri yiyerek parçalaması nedeni ile bu isimle anılır.) üretmesine sebep olur. Bu da iltihapların azması, kaşıntı,
deride yanma ve ÅŸiÅŸmeye neden olur. Makrofajlar bakterileri ve virüsleri yok edeceÄŸi yerde aşırı oranda artması nedeni ile
dokulara saldırır, bu da iltihaplanmaya neden olur çünkü kontrol hücreleri olan T-lenfosit hücreleri (Suppressor-Thücreleri) yeterince üretilmediÄŸinden kontrolden çıkan makrofajlar (katil hücreler) fayda yerine zarar verirler.
2) Linol asidin y-Linolen aside dönüÅŸmesi için a6-Desturaz enzimi, y-Linolen asidin Dihomo-y-Linolen aside dönüÅŸmesi için
Elongaz enzimi, Dihomo-y-Linolen asidin Arachidon aside dönüÅŸmesi için a5-Desturaz enzimi ve Arachidon asidin
Prostaglandin E2’ye dönüÅŸmesi için Cyclooxygenaz enzimi gerekir. Işıldak yağı ile y-Linolen asit ihtiyacı giderilir, fakat
Nörodermatiklerde görülen a6-Desturaz enzimi yetersizliÄŸi veya eksikliÄŸini giderir mi? Bu sorunun cevabı pek bilinmemektedir.
Çörek tohumunun bu enzim yetersizliklerini ortadan kaldırdığını iddia etmektedirler ki o zaman Çörek hem Hodan hem de
Işıldak’tan daha üstündür.
3) Günümüzde insanların aşırı hayvansal protein tüketmesi, alkol, sigara ve kahve içmesi ve de az spor yapması nedeni ile
aşırı Prostaglandin E1 ve E2 tüketir veya yeterince y-Linolen asit içeren besin maddesi (Çörek) almaması nedeni ile çok çeÅŸitli
alerjik hastalıklar ortaya çıkabilir.
Yan tesirleri: Bilinen bir yan tesiri yoktur. Bana göre bahar nezlesi, nörodermatis (alerjik ekzema) ve alerjik astıma karşı
Çörek daha etkilidir. Adet öncesi rahatsızlıklar (Premenstural sendrom)
