PATLANGAÇ
Latince Adı: Sambucus
PATLANGAÇ(Sambucus)
DiÄŸer adları Mürver aÄŸacı, Kara mürver, Patlangoz, Patlak, Patlayak, Patlavuç, MındaraÄŸaç, Mindiraç, Yalangoz,
Melesir, ÅžiÅŸni, Kımçırık.
Hanımeligiller familyasındandır. Sambucus, Latince 'flüt' anlamına gelen sambuce sözcüÄŸünden geliyor. AÄŸaççığın
dallarının içi oyulup flüt, kaval benzeri basit müzik aletleri yapıldığı için bu ad verilmiÅŸtir. Nigra da 'siyah' demek.
4-10 metre boylarında, uzun çatlaklı kabuklarla kaplı, boz gövdeli bir aÄŸaç ya da aÄŸaççıktır. Kışın ortasında
erkenden çıkan yaprakları, hafif diÅŸli kenarlı, karşılıklı 5-7 (genellikle 5) yaprakçıklıdır, uçtaki tek basınadır.
OvuÅŸturulduÄŸunda kötü kokarlar. Hazıran-temmuz aylarında açan hoÅŸ görünüÅŸlü çiçekleri genellikle sütbeyaz,
bazen pembe ya da sarımsı renkli, ÅŸemsiye ya da salkım biçimindedir. Bunlardan, temmuzun ortasından
baÅŸlayarak, 6-10 mm çapında, yuvarlak, parlak siyah renkli, kırmızı sulu meyveler çıkar. Nadiren yeÅŸilimsi beyaz ya
da pembe meyvelileri de olur. Eylülde olgunlaÅŸan bu meyvelerin her birinde üçer çekirdek bulunur.
Anayurdu Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrikadır. Türkiye'de ve bütün ılıman ülkelerde yetiÅŸir. Ülkemizin hemen her
yerinde, özellikle Batı ve Kuzey Anadolu bölgelerinde köy evlerinin önlerinde görülür.Ä°talya ve Ä°sviçre'deki tarihi
kalıntılardan çıkan izlere göre insanların tanıdığı ve kullandığı en eski aÄŸaççıklardan biridir. Ama baÅŸlangıçta tam ne
için kullanıldığı belli deÄŸildir. Meyveli dalların Keltierce ölüm törenlerinde kullanıldığı bilinir.Yunanlılar ve Romalılar
bitkinin çiçeklerini cesaret verici olarak kullanılırlar.Romalılar bitkinin meyveleriyle saçlarını boyarlar.
Bitkinin tarihteki adı 'Gerçek kır eczanesi'dir. Antik Yunan hekimi Galienus (131-201) onu nezleye ve baÅŸka bazı
rahatsızlıklara karşı önerir.17. yy'da öksürüÄŸü gidermek, organizmayı temizlemek için kullanılır.
Almanlar onu kutsal sayar, tanrıçanın bitkinin çiçeklerinin içinde yaÅŸadığına inanırlar.
Günümüzde mürverin taze meyveleriyle kompostolar, marmelatlar, jöleler, dondurmalar, ÅŸerbetler yapılıyor. Av
etlerine, balık yemeklerine, tavuk yemeklerine eÅŸlik ediyor. Meyve suyu ve Ä°ngiliz ketçabı yapımında da yer alıyor.
Çiçekleri süt ürünlerine lezzet ve koku verici olarak giriyor. DiÄŸer kimi yiyeceklere de doÄŸal renk verici olarak
katılıyor.
